پوکی استخوان درد خاموش
۲۸مهر روز جها نی پوکی استخوان
سحر محرابی پری
پوكي استخوان بيماري است كه باعث نازك و شكننده شدن استخوانها مي شود. طبق پيش بينی سازمان بهداشت جهانی، اين بيماری در سرتاسر دنيا در حال افزايش است. پوكي استخوان به ” درد خاموش“ معروف است؛ چون قدرت و استحكام استخوانها را تدريجي و خيلي آرام، بدون هيچ نشانه اي، از بين ميبرد. همين امر باعث آسان ترك خوردن و دردهاي شديد استخواني ميشود. هنگامي كه استخوانها توسط اين بيماري ضعيف و نازك مي شوند، حركات بسيار ساده، مانند خم شدن براي برداشتن خريدهاي روزانه و يا عطسه هاي محكم و حتي راه رفتن باعث روند ترك و شكستگي هرچه بيشتر مي شود. مچهاي دست، پا، ستون فقرات و لگن خاصره رايج ترين نقاط در بدن هستند كه در معرض اين بيماري قرار ميگيرند. پوكي استخوان به عنوان يك بيماري در بين افراد مسن بسيار رايج است ولي تخريب تدريجي استخوانها هم ميتواند از سنين جواني و در اثر غفلت ما نيز آغاز شود. منتها، هنگامي ما متوجه غفلتهاي پيش پا ا فتاده خويش ميشويم كه بسيار دير شده است. بعد از سن 30 سالگی ، آرام آرام استخوانها قدرت خود را از دست می دهند. در این سنین میزان تخریب بیشتر از ساخته شدن خواهد بود و در نتیجه رفته رفته استخوانها نازکتر و ضعیفتر می شوند. بیماری کاملاً بی سر و صدا و خاموش است زیرا تا زمان بروز شکستگی در استخوان، فرد بیمار هیچگونه علامتی نخواهد داشت.در صورت وجود پوکی استخوان حتی با کوچکترین ضربه نیز استخوانها دچار شکستگی خواهند شد. ميزان پوکی استخوان در زنان، 4 برابر مردان ذکر شده است و شکستگی ناشی از آن در زنان، تقریبا" دو برابر مردان شايع است. و علت آن هم در نقش مهمي است كه هورمون استروژن ، درسلامت و استقامت استخوانها بازي ميكند. در زمان يائسگي، ميزان هورمونهاي استروژن و پروستروژن ناگهان كاهش مي يابند و معمولاً در اين زمان است كه استخوانها خيلي سريعتر پوك و نازك مي شوند و دردهاي استخواني خود نمائي ميكنند. البته از 75 سالگی به بعد، پوکی استخوان در زنان و مردان به يک اندازه شايع است ولی اين بيماری ، اغلب بيماری زنان شناخته می شود. تحقيق منتشر شده در نشريه سازمان بهداشت جهانی می گويد حدود 40 درصد زنان و 10 درصد مردان در طول زندگی خود با خطر ابتلا به اين بيماری مواجهند
پیشگیری از پوکی استخوان:
بهترين روش براي جلوگيري از بوجود آمدن و پيشرفت پوكي استخوان، پرورش استخوانهائي با چگالي وزني بالا در دوران طفوليت و نوجواني و مستحكم نگهداشتن آنها درطول بزرگسالي ميباشد. . آگاهی از روش های محافظت از استخوانها و تغییر عادات زندگی می تواند در جلوگیری از پوکی استخوان نقش مهمی را ایفا کند.
1-يك رژيم غذائي مناسب و متعادل، شامل كلسيم كافي، براي داشتن استخوانهائي محكم بسيار ضروري است. در واقع تمام سلولهاي بدن شما براي عملكرد بهينه خود به وظايف خود محتاج به كلسيم هستند. استخوانهاي شما به منزله انبار و يا بانك كلسيم در بدنتان عمل مي كنند كه اگر كلسيم لازم را از غذاي مصرفي بدست نياورد، كلسيم مورد نياز را از استخوانها قرض ميگيرد. در سنين جواني، كلسيم موجود در غذا، به بالا بردن جرم استخوانهايتان كمك ميكند ولي وقتيكه پا به سن مي گذاريد، متاسفانه بدن شما ديگر قادر به جذب بالاي كلسيم نيست و به همين جهت نياز بدنتان به غذاهايي با ميزان فراوان كلسيم، افزايش مي يابد.فرآوردههاي لبني مانند شير، ماست، پنير، كشك و قرهقوروت، كره، سرشير، بستني، دوغ از منابع بسيار خوب و مهم كلسيماند. ساير منابع حاوي كلسيم عبارتند از: سبزيجات برگ سبز، كلم پيچ، شلغم، هويج، پرتقال، انگور و توت فرنگي، موز،انجیر،خرمالو، زيتون، جعفري، اسفناج، كرفس، كشمش، بادام، پسته، گردو، کنجد،حبوبات و غذاهاي دريايي مانند ماهي به ويژه ماهي تن، كيلكا و ساردين. در صورتي كه نميتوانيد مقدار لازم كلسيم را از فرآوردههاي غذايي طبيعي تهيه كنيد، براي جلوگيري از اين بيماري ناخوشايند سفارش ميشود به مصرف تركيبات مكمل موجود در بازار بپردازيد.
2-ويتامين D براي سلامتي استخوانها و جذب كلسيم لازم و ضروري است. بنابراين زماني را در بيرون از خانه بگذرانيد تا آفتاب بتواند پوست شما را براي ساختن ويتامين D تحريك كند.
3- به طور منظم ورزش كنيد. داشتن ماهیچه های قوی نیز به شما در داشتن استخوانهایی نیرومند ومتعادل کمک می کند. استخوانهاي اطفال با ورزش كردن محكم ميشوند و رشد طبيعي خواهند داشت. البته افراد بالغ هم بايد تحرك كافي داشته باشند. استراحت و عدم تحرك باعث تحليل بافت استخواني ميشود. بهترين، مفيدترين و بيخرجترين ورزش براي انسانهاي بالغ و به ويژه افراد مسن پيادهروي است. توجه داشته باشيد كه ورزشهاي تحمل وزن، مثل پياده روي نقش مهمي در رسوب كلسيم در استخوانها دارند. ورزشهايي كه فشار و تحمل استخواني ندارند كمتر از ورزشهاي تحمل وزن در اين مسئله اثر مثبت دارند.4-از مصرف مواد افزايش دهنده پوكي استخوان مانند الكل، سيگار، قهوه فراوان و … خودداري كنيد.
5-ـ جايگزيني هورمونهاي زنانه در خانمهاي يائسه زير نظر پزشك ميتواند مانع پوكي استخوان زودرس شود.
اگر فردی مبتلا به پوکی استخوان باشد، پیشگیری از درگیر شدن بیشتر استخوانها و بروز شکستگی ها بسیار مهم می باشد. عواملی که در خانه شانس برو زشکستگی در فرد را افزایش می دهند باید تصحیح شوند. در حین برداشتن یا حمل اشیاء باید بسیار احتیاط نمود، زیرا می تواند منجر به ایجاد صدمه به ستون فقرات شود. اگر در راه رفتن مشکل وجود دارد و فرد قادر به حفظ تعادل خود نمی باشد، حتماً باید از ابزارهای کمکی خاص جهت راه رفتن استفاده کند.
